مؤلف مجهول

مقدمه 40

رستم نامه ( فارسى )

قالب ويژهء داستان دوم 666 بيت است و اينكه يكى از محقّقان آن را منظومه‌اى هزار بيتى معرّفى كرده‌اند ، « 1 » دقيق نيست . داستان بخش دوم از بيت چهارده به بعد در قالبى است كه آن را هم مىتوان مسمّطى دانست كه بر خلاف شيوهء اين قالب ، رشته‌اش با مصراعهاى بند خود - و نه مصاريع بندهاى ديگر - هم‌قافيه است و هم تركيب‌بندى كه بيت تركيب ندارد و به جاى آن مصراعى هم‌قافيه با چهار مصراع همان بند آمده است . در هردو صورت ، اين قالب را نيز بايد بر قوالب ابتكارى ، تفنّنى و غير معروف شعر فارسى افزود كه پيش‌تر نمونه‌هايى از آنها معرّفى و بررسى شده است . « 2 » در دست‌نويس منظومه و متن آن نامى براى اين اثر ديده نمىشود و « رستم‌نامه » عنوانى است كه در فهرست نسخه‌هاى خطّى فارسى « 3 » و به تبع آن برخى مآخذ ديگر « 4 » به اين منظومهء كوتاه داده شده و در ويرايش كنونى نيز از آن پيروى شده است . محتملا ، اين نام‌گذارى از سوى فهرست‌نويسان و با توجّه به حضور رستم در داستان بخش نخست اثر صورت گرفته است . و گرنه در منابع ادبى ، تاريخى و تذكره‌ها - در حدود بررسىهاى نگارنده - منظومه‌اى با اين نام يافته نمىشود . سراينده اين منظومه ناشناس است و تنها از بيتى از اواخر بخش نخست آن ، ظاهرا چنين برمىآيد كه شايد تخلّص ناظم « بىنظير » بوده و او خود را مورد خطاب قرار داده است : ز پيشانيان بگذر اى « بىنظير » * ز شاهان ايران‌زمين پند گير ( بيت 376 )

--> ( 1 ) . منظومه‌هاى فارسى ، محمد على خزانه‌دارلو ، ص 568 . ( 2 ) . رك : انواع ادبى ، سيروس شميسا ، صص 317 - 324 . ( 3 ) . رك : فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى ، احمد منزوى ، ج 4 ، صص 2837 - 2838 . ( 4 ) . رك : « رستم‌نامه » ، محمد قاسم‌زاده ، دايرة المعارف تشيع ، ج 8 ، ص 240 ؛ منظومه‌هاى فارسى ، ص 568 .